Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri
Öğretim üyesi: İrfan Erdoğan, Prof. Dr.
Öğrenci görüşme saatleri: Ders günü ve randevuyla
Web: http://www.irfanerdogan.com
Dersin Tanımı ve Amacı
Günümüzde üniversite öğrencilerinin öğrenim ve performanslarıyla ilgili en önde gelen sorunlarından biri herhangi bir konuda sorun veya soru biçimlendirme, biçimlendirdiğiyle ilgili olarak basit bir araştırma yapma, araştırma kaynaklarını kullanma, sistematik bir şekilde kaynakları, topladığı bilgileri kullanma, ilişki ve nedensellik bağları kurarak yazılı olarak sunma, sunumu yaparken referans kullanma ve sayfa düzeni gibi biçim ile ilgili kurallara uyma vb konularda çök yetersiz olmalarıdır. Bu yetersizlikler okumalarında, okuyup not almalarında, okudukları arasında ilişki kurma, analiz ve sentez yapma bilgi ve yeteneklerinde de kendini göstermektedir. Yöntem dersinin ilk amacı bu yetersizlikleri ortadan kaldırmak için gerekli bilgiyi verme ve ders içi uygulamalarla bilgilerini kullanıp deneyim kazanmalarını sağlama olacaktır. İkinci olarak, öğrencilere bilimsel araştırma ve yöntem ile ilgili temel bilgiler sunulacak, sosyal bilimlerde yöntemle ilgili bir lisans öğrencisinin bilmesi gereken araştırma tasarımı ve yöntem türleri belirlenecektir. Son olarak temel nitel ve niceliksel araştırma tasarımı, uygulaması ve en temel istatistik yöntemlerle bulguların analizi ve değerlendirilmesi, sonuç çıkarma ve sunma öğretilecektir. Böylece, ödev ve araştırma formatını, araştırmanın temel ilkelerini, araştırma tasarım süreçleri ve istatistik yöntemler hakkında ilk temel bilgileri vererek, öğrenciye ödev hazırlama, rapor yazma, araştırma yapma, bir araştırma sonucunu ve istatistik verileri değerlendirme ile ilgili temel bilgi ve beceri kazandırılmaya çalışılacaktır.
Dersin İşlenişi ve Öğrenci Sorumlulukları
Ders katılımcı öğrenimi gerçekleştirebilmek için öğrencilerin belirlenen konuda haftalık okumaları yapmalarını gerektirmektedir. Ders öğretim üyesinin sözlü anlatımı ve bu anlatım sırasında herkesin katıldığı sorular ve cevaplarla tartışma biçiminde olacaktır.
Derse devam zorunludur. Her derste yoklama yapılacaktır. Derse sadece yoklamaya imza atmak için gelen ve sonra kaybolan veya başkasına imza attıran ve imza atan öğrenci sahtekarlık yaptığı için disiplin kuruluna verilecektir.
Ders notu ara sınav notunun % 40’ı ve final sınav notunun % 60’ından oluşacaktır.
Okuma Kaynakları
Dersin amacı yöntem konusu hakkında temel bilgilerin kazanılması olduğu için, öğrencinin kaynak araştırması yapması ve her hafta derse hazırlıklı gelmesi gerekir. Bu nedenle temel okuma kaynağı yanında, herkesin aktif olarak kaynak bulma, okuma ve kendini yetiştirme sorumluluğuna sahip olması beklenir.
Temel okuma: Erdoğan, İrfan (2003) Pozitivist Metodoloji. Ankara: Erk.
Benim web sayfam: konuyla ilgili yazılar ve diğer kaynaklara bağlantılar var.
İletişim Dergileri: Kütüphanemizde hem İngilizce hem Türkçe epey var.
Diğer kütüphaneler: Özellikle Bilkent ve ODTÜ kütüphaneleri
Kitapçılar: Yöntem kitapları hemen her kitapçıda bulunabilir. Birkaçını gezmeniz gerekir.
Haftalık ders akışı
Hafta
Konular
1
Tanışma ve ders hakkında bilgiler. Kütüphanede kaynak bulma.
2
İletişim, araştırma ve yöntemin ne olduğu; bilimsel bir araştırma tasarımının temel aşamaları; konu ve sorun belirlemeyle ne yapılacağının saptanması
3
Araştırma tasarımı için bilgi birikimine başvurma: Konuyla ilgili yapılan çalışmaları (bilgi kaynaklarını) bulma ve değerlendirme
4
Bilgi kaynaklarından hareketle ne yapılacağının somutlaştırılması: Araştırma konusunun ve sorularının, gerekiyorsa hipotezlerin gerekçeli olarak çıkartılıp sunulması. (Ödev 1: Gerekçeli bir tasarım girişi yapılacak)
5
Ödevlerin tartışılması
6
Araştırma tasarım türünün belirlenmesi (Ödev 2: Birinci ödeve uygun tür belirleme
7
Ara sınav
8
Araştırma tasarım türlerine devam ve ödev 2`nin tartışılması
9
Tasarıma uygun kaynak belirleme ve verilerin nasıl toplanacağına karar verme
10
Neyin ölçüleceği ve nasıl ölçüleceği: Değişkenler, nitel ve nicel ölçme ve ölçekleri; nicel tasarımda örneklem alma (Ödev 3: Derste açıklanacak)
11
Ampirik tasarımda nicel ve nitel veri kodlama ve analizin nasıl yapılacağı
12
Analiz ve sentez: Nicel tasarımda bulguların sunumu ve sonuç çıkartma
13
Analiz ve sentez: Nitel tasarımda elde edilen bilgilere dayalı yorum yapma
14
Araştırma önerisi ve bitmiş araştırmanın rapor halinde sunumunda biçim: Başlık ve alt başlık kullanımı, genel sayfa düzeni, dip not ve metin içi referans kullanımı, alıntı ve çalıntı farkı, şekil ve tablo numaralama ve isimlendirme, kaynakça kullanımı: özet yazma. (Ödev 4: Derste açıklanacak)
15
devam